Expositie in Aalten over razzia op kerken


AALTEN - De razzia in 1944 van de Duitse bezetters in Aalten is onderwerp van een expositie in het Nationaal Onderduikmuseum in Aalten. Van 6 september tot 23 februari volgend jaar zijn er verhalen, uniek fotomateriaal en filmfragmenten en documentatie te zien. Ook in kunstzinnige uiting wordt ingegaan op de razzia en de gevolgen daarvan.

De overval op de Gereformeerde Westerkerk en de Christelijk Gereformeerde kerk vond plaats op zondag 30 januari. Het doel van de Duitsers was het oppakken van jongemannen in de leeftijd van 19 tot en met 23 jaar die de 'Arbeitseinsatz' ontdoken. Het is één van de grootste plaatselijke drama's uit de oorlogsjaren, waarvan 48 jongemannen het slachtoffer werden. Eerst werden zij naar de Koepel in Arnhem gebracht en daarna naar het 'Polizei Durchgangslager Amersfoort' (PDA). Na een verblijf van enkele weken tot maanden werden de meesten tewerkgesteld bij boeren net over de Duitse grens of in de fabrieken in het Ruhrgebied. Na verloop van tijd doken de meesten opnieuw onder, maar er waren ook jongemannen, die in concentratiekampen terechtkwamen en daar vele ontberingen moesten doorstaan. Een aantal van hen moest het uiteindelijk met het leven bekopen. Een dergelijk ingrijpend gebeuren heeft invloed op de levens van velen.

Herdenking
Op 30 januari 2019 vond - vijfenzeventig jaar na dato - een indrukwekkende herdenking van de razzia plaats in de Oosterkerk te Aalten. Het Nationaal Onderduikmuseum Aalten startte enkele jaren daarvoor met een onderzoek naar de namen van de 48 slachtoffers. Er zijn interviews gehouden met nabestaanden en met mensen die alles van nabij meemaakten. Velen hebben hun persoonlijke verhalen verteld, hun herinneringen gedeeld en materiaal ter beschikking gesteld. Daardoor is het een bijzondere collectie geworden, die het waard is in een expositie te tonen. Kamp Amersfoort leverde digitale documentatie aan over 35 van de slachtoffers in de vorm van transportlijsten, transportkaarten, kaarten 'Geldverwaltung', opnamekaarten ziekenbarak en kampkaarten. Kamp Amersfoort heeft van één van de slachtoffers ook bestek en een granaatscherf in de collectie, die in bruikleen worden getoond.

Kunstzinnig
Er is een prachtig vormgegeven boekwerk te zien met de titel 'Over Leven' van kunstenares Marijke van Dijk. Zij raakte geïnspireerd door het verhaal van slachtoffer Jan Tolkamp, die Kamp Amersfoort overleefde. Er is ook informatie en werk te zien van beeldend kunstenaar Ab Wouters (ook hij werd opgepakt bij de razzia). Gerrit Godschalk – eveneens slachtoffer - was een veelzijdig kunstenaar; hij maakte aquarellen, etsen, tekeningen en olieverfschilderijen. Indien mogelijk wordt ook werk van hem getoond.

Randprogramma
Het Nationaal Onderduikmuseum bereidt binnen het kader van de expositie een reeks lezingen voor in de expositieperiode, die worden georganiseerd in overleg met het Beraad van Kerken, NIOD, Kamp Amersfoort, het Oranjehotel, vluchtelingenorganisaties, Amnesty International en andere organisaties. Directie en bestuur stellen zich voor dat daarbij aandacht besteed wordt aan de hedendaagse situatie van vervolgden en hoe daarmee om te gaan. Het museum legt hierbij bijvoorbeeld de volgende vraag voor: kunnen wij - bijna 75 jaar later in een tijd van secularisatie - dezelfde moed en overtuiging opbrengen, die de mensen destijds in hun geloofsovertuiging vonden de vervolgden te beschermen en hen een schuilplaats te bieden?
Het Nationaal Onderduikmuseum bevindt zich in het centrum aan de Markt 14. Informatie over openingstijden en entreeprijzen op de website.

nationaalonderduikmuseum.nl

Meer berichten